Vorige week bezochten onze nieuwste milieutoezichthouders en –vergunningverleners een rioolwaterzuiveringsintallatie (RWZI). Een erg leerzame ervaring! Projectleider Laurent: “Een RWZI is erg belangrijk voor de waterkwaliteit. Desondanks kan een RWZI lang niet alle (chemische) stoffen uit het water halen en is het dus in de eerste plaats cruciaal dat we lozingen van die stoffen voorkomen. Die bewustwording willen we bij bedrijven creëren én bij onze toezichthouders vergroten.”

Biologische zuivering

Tijdens het bezoek krijgen de toezichthouders een rondleiding en komen ze onder andere langs de voorzuiveringsinstallatie. Daarmee wordt grove vervuiling als doekjes, papier en plastic met roosters uit het water gehaald. In het water zit ook veel zand. Dit is vaak afkomstig van regenwater, bedrijven of huishoudens. Het zand kan de pompen en leidingen van de RWZI beschadigen, dus het wordt al vroeg in het proces verwijderd.

Het belangrijkste proces bij de RWZI is de biologische zuivering. Miljarden bacteriën zorgen in beluchtingstanks voor afbraak van opgeloste organische stoffen. Dit kunnen bijvoorbeeld vetten, oliën, eiwitten en suikers zijn. Ook kunnen stikstof- en fosforverbindingen zo verwijderd worden.

Veel chemische stoffen worden niet afgebroken

Het bezoek maakt veel indruk op de toezichthouders. Het geeft een goede inkijk in welke stoffen op welke wijze worden afgebroken. Naderhand voeren ze opdrachten uit, waarbij de verwijderingsrendementen door de RWZI bij bepaalde stoffen wordt besproken. Bij stoffen als Cadmium (o.a. batterijen en elektronica), benzotriazool (vaatwasserblokjes, metaalbewerking), koper, EDTA (schoonmaakmiddelen) en zoetstoffen blijkt dat een groot deel van de stoffen in het water blijft zitten, ook na zuivering van de RWZI. PFAS wordt nagenoeg niet afgebroken en passeert ongehinderd de zuivering. De bacteriën bij de biologische zuivering kunnen veel afbreken, maar veel chemische stoffen niet. Dit betekent dus dat veel vervuilende stoffen vanuit met name bedrijven, maar ook huishoudens uiteindelijk in ons oppervlaktewater terecht komen. Het belang van schone indirecte lozingen van bedrijven is voor de toezichthouders nog duidelijker geworden. Toezichthouder Noémy: “Bij controles zal ik dit altijd in mijn achterhoofd houden. Ik besef nu nog meer waar we het voor doen.”

Grip op indirecte lozingen

Omgevingsdienst Utrecht werkt samen met de waterschappen om waterverontreiniging tegen te gaan. Wanneer in een RWZI bijvoorbeeld sterke concentraties van bepaalde stoffen worden aangetroffen, geven toezichthouders van de waterschappen dit door aan toezichthouders van ODU om de bron zo op te kunnen sporen. Momenteel loopt actieprogramma Grip op indirecte lozingen, waarin de provincie Utrecht, gemeenten, waterschappen en ODU samenwerken om vergunningen te actualiseren, toezicht en handhaving te versterken én om bewustwording te creëren bij bedrijven. Die bewustwording is van cruciaal belang. Projectleider Laurent: “Voor bedrijven zijn er vaak alternatieven voor de stoffen die ze gebruiken. Uiteindelijk zijn die nog vaak goedkoper ook, omdat er minder beschermende maatregelen nodig zijn, en risico’s voor personeel kleiner zijn. We zetten de bedrijven aan het werk om op zoek te gaan naar deze alternatieven.”

Momenteel zet ODU ook een bemonsteringsteam op. Dat team zal uiteindelijk volledig ingezet worden op de afname van watermonsters bij bedrijven. Projectleider Laurent: “Na een bezoek als vandaag blijkt: voorkomen is uiteindelijk beter dan genezen. Door bedrijven die vervuilen op weg te helpen, dragen we bij aan een goede chemische en ecologische toestand in onze oppervlaktewateren.”