Soortenbescherming bij werkzaamheden
Voor werkzaamheden die invloed hebben op beschermde soorten: controleer je werkzaamheden en de locatie, vraag de vergunning aan en meld de start en het einde van de werkzaamheden in de provincie Utrecht.
Om de meest kwetsbare planten en dieren in Nederland te beschermen, zijn activiteiten zoals het doden, vangen of verstoren van dieren of het verwijderen van planten in principe verboden. Deze regels staan in de Omgevingswet, deze is op 1 januari 2024 in werking getreden.
Deze pagina legt uit wat je moet regelen als jouw plannen invloed kunnen hebben op beschermde planten en dieren. Dit is vooral belangrijk bij ruimtelijke activiteiten zoals bouwen en verbouwen, natuurvriendelijk isoleren of bij het organiseren van evenementen. Ook als projectontwikkelaar of terreineigenaar met plannen voor de ontwikkeling van tijdelijke natuur op braakliggende grond kun je hiermee te maken krijgen.
De provincie Utrecht beslist over het verlenen van vergunningen. Wij controleren of de werkzaamheden volgens de vergunning en de voorschriften worden uitgevoerd en treden op bij overtredingen.
Gebeurt er tijdens de werkzaamheden een onverwacht incident, ongeval of storing waardoor er acute of ernstige schade aan de beschermde natuur en leefomgeving ontstaat of dreigt te ontstaan? Dan ben je wettelijk verplicht dit direct te melden via ons noodnummer of onze webpagina.
Wat verwachten we van jou als initiatiefnemer?
Kijk of jouw werkzaamheden gevolgen kunnen hebben voor beschermde soorten. Bijvoorbeeld bij bouwen en verbouwen, natuurvriendelijk isoleren of bij het organiseren van evenementen.
Je controleert of voor jouw specifieke activiteiten de soortenbescherming geldt via de officiële Vergunningcheck in het Omgevingsloket, of je leest de uitleg over de regels voor natuur en leefomgeving op het IPLO.
Kunnen jouw werkzaamheden gevolgen hebben voor beschermde soorten? Om te controleren of er beschermde dier- en plantensoorten aanwezig kunnen zijn op de locatie, is een verkennend onderzoek nodig.
Je kunt hiervoor de volgende twee stappen (laten) zetten:
- De Beschermde Soorten Indicator (BeSi-applicatie): Dit is een digitale, automatische check op basis van bekende natuurgegevens. Let op: BeSi geeft alleen een eerste verwachting aan en dient als basis voor verder onderzoek. Het is een hulpmiddel en géén vervanging voor een daadwerkelijke quickscan.
- Een flora- en fauna quickscan: Dit is het fysieke, verkennende onderzoek op de locatie zelf, uitgevoerd door een ecologisch deskundige. Deze quickscan geeft de noodzakelijke duiding en bepaalt definitief of er nog aanvullend ecologisch onderzoek nodig is.
Een aantal gemeenten in de provincie Utrecht hebben voor hun grondgebied binnen de bebouwde kom al ecologisch onderzoek laten uitvoeren naar gebouwbewonende soorten en hiervoor algemene maatregelen opgesteld. Dit is vastgelegd in een Soortenmanagementplan (SMP). Dit plan regelt de bescherming op gemeentelijk niveau en vereenvoudigt het proces voor jou als initiatiefnemer.
Als jouw gemeente een SMP van kracht heeft, hoef je voor veelvoorkomende soorten zoals de vleermuis, gierzwaluw en huismus mogelijk zelf geen extra ecologisch onderzoek te doen en geen losse vergunning bij de provincie aan te vragen. Je kunt dan namelijk gebruikmaken van de algemene vergunning die de provincie al aan de gemeente heeft verleend.
Uitzondering gemeente IJsselstein
Ga je aan de slag binnen de bebouwde kom van de gemeente IJsselstein? Dan kun je via ons formulier direct toestemming vragen om gebruik te maken van de gemeentelijke omgevingsvergunning SMP. Hiermee geef je akkoord op de voorwaarden om de diersoorten te beschermen, en hoef je in de meeste gevallen geen eigen ecologisch onderzoek te doen. Dit scheelt je veel tijd en kosten. Let op: de gemeente kan na je aanvraag nog aanvullende voorwaarden of vervolgstappen aan je meegeven.
Blijkt uit de ecologische quickscan dat er beschermde dieren en/of planten aanwezig kunnen zijn, en biedt een gemeentelijk SMP geen uitkomst? Dan moet je een aanvullend ecologisch onderzoek laten uitvoeren.
Dit is een uitgebreid, diepgaand ecologisch onderzoek waarmee je exact in kaart brengt welke beschermde soorten er leven en welke maatregelen nodig zijn om schade te voorkomen.
Je laat dit uitvoeren door een ecologisch deskundige. Vaak is dit dezelfde deskundige die ook de quickscan voor je heeft gedaan. Blijkt uit dit onderzoek dat er toch geen risico’s zijn voor beschermde soorten? Dan hoef je geen vergunning aan te vragen.
Komt uit het aanvullend ecologisch onderzoek naar voren dat er beschermde dier- en plantensoorten aanwezig zijn op de locatie van de activiteiten en biedt een SMP geen uitkomst? Vraag dan een Omgevingsvergunning flora- en fauna-activiteit aan.
Dit geldt voor ruimtelijke ingrepen, maar bijvoorbeeld ook voor professionele activiteiten rondom onderzoek, onderwijs of dieropvang zoals het structureel vangen, vervoeren, bestuderen of opvangen van beschermde inheemse diersoorten.
Elke aanvraag verloopt digitaal via het landelijke Omgevingsloket. Het loket zorgt er automatisch voor dat de aanvraag bij de juiste instantie terechtkomt.
Heb je de vergunning binnen? Dan gelden de volgende verplichte meldtermijnen:
- Meld het einde van de werkzaamheden binnen 1 week na afronding bij ons.
- Meld de feitelijke start van de werkzaamheden minimaal 2 weken van tevoren bij ons. Dien hierbij ook direct het verplichte Ecologisch Werkprotocol (EWP) in als pdf. In dit protocol beschrijft een ecologisch deskundige hoe de voorschriften uit de vergunning in de praktijk worden nageleefd om schade aan de natuur te voorkomen.
- Voer de werkzaamheden exact uit volgens de voorschriften in de vergunning en het EWP.
Uitzonderingen en vrijstellingen
Soms heb je geen vergunning nodig of geldt er een vrijstelling. Dit hangt volledig af van de dier- of plantensoort, het type werk en het moment van uitvoering. Dit wordt duidelijk na het doen van onderzoek.
Voor specifieke ingrepen rondom jacht, populatiebeheer en schadebestrijding gelden andere, aparte regels via de Faunabeheereenheid Utrecht.
En let op: als je vóór 1 januari 2024 een ontheffing Wet natuurbescherming hebt gekregen, blijft deze geldig tot de einddatum. Nieuwe aanvragen vallen onder de Omgevingswet. Twijfel je of er voor jouw plannen een uitzondering geldt? Neem dan contact op met de provincie Utrecht via servicebureau@provincie-utrecht.nl of kijk bij het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO).
Meer informatie
Voor alle werkzaamheden in de fysieke leefomgeving geldt altijd de wettelijke specifieke zorgplicht (artikel 11.27 van het Besluit activiteiten leefomgeving). Dit betekent dat je verplicht bent om alles te doen wat redelijkerwijs van je gevraagd kan worden om nadelige gevolgen voor dieren en planten te voorkomen.
Aan het behandelen van een vergunningaanvraag zijn kosten (leges) verbonden. Omdat de kosten per overheid verschillen, kun je voor de exacte tarieven het beste vooraf contact opnemen met je gemeente of kijken in de Legesverordening van de provincie Utrecht.
Veelgestelde vragen
Onze toezichthouders controleren of de voorschriften worden gevolgd. Bij overtredingen treden zij op. Ook meldingen van bewoners en bedrijven nemen we serieus.
Staat je vraag er niet bij? Mail ons via wnl@odu.nl of neem contact op met het IPLO.